Nọc độc ong, cách tiếp cận trị liệu mới đối với bệnh tim mạch

Theo nghiên cứu của trường đại học Y Pennsylvania và Viện nghiên cứu y khoa quốc gia thì một loại nọc ong mật có tên là tertiapin (TPN) có khả năng làm ngừng dòng ion kali qua màng tế bào do làm nút lỗ mở của kênh Kir trên mặt ngoài tế bào. Kênh Kir ở thận là đích tiếp cận đầy tiềm năng để điều trị bệnh tăng huyết áp. Những  bệnh nhân có khuyết tật bẩm sinh những kênh này bị mất nhiều natri do quá trình tái hấp thu không hiệu quả và vì vậy huyết áp thường thấp và các nhà nghiên cứu đã thử nghiệm ý tưởng này để tìm ra chất ức chế đặc hiệu với những kênh này trên thận. Sự phát triển chất ức chế đặc hiệu với một loại của kênh Kir hiện vẫn còn là thách thức lớn của y học vì vị trí đích này rất giống những loại khác của kênh Kir, ví dụ như trong khi TPN ức chế kênh Kir typ 1 ở các tế bào thận thì cũng ức chế typ khác của kênh Kir trên tế bào tim. Sau hơn mười năm miệt mài nghiên cứu, nhóm nghiên cứu đã thành công trong kỹ thuật sinh học TPN ức chế chọn lọc kênh Kir quan trọng với quá trình tái lưu thông muối của thận. Bằng cách tạo ra hai đột biến trên TPN, nhóm nghiên cứu đã tạo ra biến dị TPNLQ có khả ngăn dòng ion kali trên kênh Kir typ 1 của thận ở nồng độ thấp với độ nhậy gấp 250 lần so với 6 typ khác của kênh Kir. Sự tạo ra TPNLQ đã chứng minh rằng có thể tạo ra chất ức chế đặc hiệu cao với kênh kali. Hiện nay TPNLQ mới đang được nghiên cứu giai đoạn đầu nhằm làm giảm tái hấp thu muối bằng cách nút kênh kali Kir typ 1 của thận và mở ra một cách điều trị tăng huyết áp mới đầy hứa hẹn.

Vân Hà (theo Science 24/09/2008)